ابو القاسم سلطانى
361
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
خواص درمانى : ريزوم و ريشهها داراى اثرات ضد التهاب ، ضد ارتريت ، بيحسكننده ، مدر ، ضد اسپاسم و افزايشدهنده حجم صفرا ، ضد كرم و تونيك مىباشند . از ريزوم براى درمان خيز عمومى انساج ، سوءهاضمه ، سرفه ، دفع انگلهاى روده استفاده مىشود . همچنين از ريشه در موارد تب و بيماريهاى پوستى استفاده درمانى به عمل مىآيد . ( * ) - در طب سنتى Aucklandia costus Falc - Saussurea lappa Clarke را قسط بحرى مىناميدهاند . Code - 1804 درخت پر Cotinus coggygria Scop درختچهاى است زيبا ، به بلندى 3 - 2 متر از خانواده Anacardiaceae ، ساقه و شاخهها قرمز رنگ ، برگ ساده ، بيضىشكل متمايل به گردى ، به رنگ سبز زيبا ، در اثر فشار دادن بين انگشتآن رايحه دلپذير به مشام مىرسد . گل كوچك 3 - 1 ميلىمتر و فراوان به صورت مجتمع و هرمى ، به رنگ زرد متمايل به سفيد ، دمگلها كه به تعداد زياد و عقيم و پوشيده از تارهاى پنبهاى به رنگ صورتى يا قرمز مىباشند پس از خاتمه گل دادن از يكديگر فاصله گرفته و به صورت پر مرغ زيبا جلوهگر مىشوند ، ميوه 6 - 5 ميلىمتر ، قرمز رنگ و معطر مىباشد . گياه در منطقه وسيعى از جنگلهاى كمدرخت زمينهاى آهكى اروپا و آسيا رويش دارد . در ايران بهطور وحشى در جنگلهاى ارسباران آذربايجان و حسن بگلو رويش دارد و در ارسباران به " زنج " و " زيبخ " معروف مىباشد . تركيبات شيميائى : برگ و گل داراى اسانس مىباشد كه از ترپنهاى مختلف تشكيل شده و به فرانسوى اسانس فوسته Fustet ناميده مىشود . چوب داراى گليكوزيدى زردرنگ به نام فيزتين Fisetine ، كوئرسيتول Quercitol ، ميريستول Myricetol و تمام اعضاى گياه محتوى تانن مىباشد . از تجزيه فيزتين ماده رنگى به نام فوستين Fustine به دست مىآيد كه به شكل بلورهاى زردرنگ مىباشد . از پوست درخت در رنگرزى استفاده مىشود و به عربى آن را " سماق الصباغين " مىنامند . خواص درمانى : از چوب به صورت دمكرده بهعنوان تببر و صفرابر و از جوشانده 50 - 30 در هزار برگ به شكل غرغره براى شستشوى دهان استفاده مىشود .